Stutz Bearcat

Stutz Bearcat

Rođen je zajedno s trkom Indy 500 slabo je poznat u Europi. U zlatnim danima bio je tvorac nove klase sportskih modela
Malo je koji automobil imao tako spektakularno rođenje kao Stutz, dete gotovo sulude marketinške ideje, govorili su mnogi, unapred osuđene na propast. Harry Clayton Stutz bio je pomalo nalik Henryju Fordu, neškolovani dečak s farme s prirodnim talentom za mehaniku, udruženim s priličnim poslovnim sposobnostima. Mladić je odrastao u vrlo inspirativnoj sredini, Daytonu u državi Ohio, koji je nama u ovim krajevima najpoznatiji po sporazumu o podeli BiH, ali upravo su onde braća Wright razvila svoj znameniti avion, a Charles Kettering nakon posla večerima radio na kasnijim patentima, od kojih nam je najpoznatiji elektropokretač, čijom su upotrebom prestali lomovi ruku ranih vozača koji su uporno pokušavali ‘kurblom’ pokrenuti vozilo. U tom je okruženju rastao i svoje prve preduzetničke korake napravio i Stutz, da bi krajem prve decenije prošlog veka preselio u jedan od centara američke automobilske industrije, Indianapolis. Onde se spremala velika, dotad najveća trka, prvi Indy 500, najavljen za proleće 1911. Mladi je preduzetnik odlučio iskoristiti priliku te je pompezno u medijima najavio da će za samo pet meseci proizvesti prototip automobila koji će ne samo nastupiti na toj trci, nego je i završiti! Mnogi nisu verovali da ma koji automobil onog vremena može bez kvara proći čitavih petsto milja punom trkaćom brzinom, a kamoli potpuno nov i neproveren model posve nepoznatog proizvođača. Stoga je nemalu senzaciju izazvao nastup Gila Andersona koji je prvi ikada proizvedeni Stutz bez i najmanje mehaničke poteškoće doveo do jedanaestog mesta. Plasman bi bio i bolji da je automobil bio nežniji prema gumama, koje su morali menjati čak jedanaest puta tokom trke, ali legenda je stvorena.

Stutz Bearcat

Klasični Bearcat proslavljen je i jednim od rekorda Cannonballa Bakera u prelasku preko Amerike, od San Diega do New Yorka za manje od dvanaest dana 1915.

Stutz će i idućih godina nastupati na trci Indy 500, nikada ne pobedivši ali često završavajući trke na visokim mestima. To je više nego obilato nadoknađeno pobedama na ostalim najslavnijim američkim trkama onog vremena, gde je Stutz do povlačenja iz trka 1915. dominirao, kao jedini konkurent uvoznim evropskim trkačkim automobilima. Ali još su im veći ugled doneli putnički automobili, a posebno serija sportskih verzija, poznatih kao speedster, modela koji su nosili ponosno ime Bearcat. Zanimljivo je da ovo ime, koje bismo mogli prevesti kao Medvedmačka, nema pravog značenja, odnosno označava nepostojeću životinju i odabrano je samo zbog zvučnosti. Suprotno kasnijim američkim običajima, Stutz se nije razbacivao centimetrima, kubicima, cilindrima ili snagom, Bearcati su isprva imali četvoro-cilindrične, kasnije ponekad i šesto-cilindrične motore i osvajali odličnim voznim svojstvima, srazmerno malom težinom, ali i izuzetnom robusnošću, neophodnom za savladavanje ondašnjih veoma  loših i zahtevnih puteva. Upravo ih je ta robusnost stavljala u ravnopravan položaj s večitim protivnikom na putu i pisti, Mercerom Raceaboutom, lakšim i još upravljivijim, pravim vozačkim automobilom. Koji je zato mnogo ređe od Bearcata dolazio do cilja. Ugled modela preživio je, te je i danas ovo uz Ford Model T sigurno automobil iz razdoblja pre prvog svetskog rata kojeg je u stanju prepoznati najveći broj Amerikanaca.

Stutz Bearcat

Najpoznatiji je američki vozač trka onog vremena Barney Oldfield takođe u jednoj fazi karijere s velikim uspehom vozio za Harryja Stutza

Ostanak Stutza u kolektivnoj svesti tim je veći uspeh znamo li da je do prestanka proizvodnje Bearcata 1924. fabrika ukupno proizvela oko 21.000 automobila, manje od dnevne produkcije Modela T. No taj je rezultat zapravo siurno dobar za prestižnu fabriku i visokospecijalizirani model, doduše cenovno pozicioniran dosta ispod konkurencije. U potrazi za dodatnim sredstvima za proširenje posla Stutz je izašao na berzu, što je ubrzo završilo u suzama: fabriku je preuzeo berzanski mešetar Allan Ryan, čija će beskrupuloznost dovesti i do izbacivanja njihovih deonica sa berze. Harry Stutz će pak osnovati novu firmu H.C.S., s njom 1923. pobediti na Indy 500, ali ubrzo potom umire od upale slepog creva. Fabrika nazvana po njegovom prezimenu i dalje je modifikovala svoje modele, ali početkom dvadesetih već su bili poprilično zastareli, a fabrika je zadnja od američkih proizvođača tek godine 1921. prebacila upravljač na levu stranu. Bearcat je tu modifikaciju dobio tek 1923., a proizvodnja je ugašena godinu potom. Ime je krajem dvadesetih nakratko oživelo na dva sportska modela fabrike, a i reinkarnirani je Stutz sedamdesetih koristio legendarno ime. Bearcat je upamćen kao statusni simbol jazz generacije i najklasičniji američki automobil svog vremena. To se reflektira i na današnjim cenama, koje u slučaju najboljih ranih modela mogu premašiti i milion dolara!

Izvor: autoportal.hr

Be the first to comment on "Stutz Bearcat"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*